menumenu
Pasif Ev hakkında en çok merak edilen konulardan biri de aslında oldukça basit bir soru:
Kışın bu ev gerçekten nasıl ısınıyor?
Dışarıda hava soğukken evin içerisinde üşüyor musunuz? Isı pompası bütün gün çalışıyor mu? Elektrik faturası çok mu yüksek? Yoksa Pasif Ev gerçekten çok az enerjiyle sıcak kalabiliyor mu?
Biz artık bu soruya yalnızca teorik bilgilerle değil, iki kışlık gerçek yaşam deneyimimizle cevap verebiliyoruz.
Ve bizim deneyimimizde en şaşırtıcı şeylerden biri şu oldu:
İki kış boyunca ısı pompasını toplamda yalnızca yaklaşık üç kez açtık.
Bu, ilk duyulduğunda biraz inanılmaz gelebilir. O yüzden bunun nasıl mümkün olduğunu biraz daha detaylı anlatalım.
Pasif Ev'in çalışma mantığını anlamanın en önemli noktalarından biri burada.
Geleneksel bir evde içeriyi ısıttığınızda, ürettiğiniz ısının önemli bir bölümü bina kabuğundan dışarı kaçar. Bu nedenle evin sıcaklığını koruyabilmek için ısıtma sisteminin tekrar tekrar devreye girmesi gerekir.
Pasif Ev'de ise bina kabuğu çok iyi yalıtılır, ısı köprüleri azaltılır, hava sızdırmazlık yüksek seviyeye getirilir ve havalandırmadan kaynaklanan ısı kayıpları ısı geri kazanımıyla azaltılır.
Passive House standardının temel hedeflerinden biri de zaten yıl boyunca konforlu bir iç ortamı çok düşük enerji ihtiyacıyla sağlayabilmektir. Sertifikasyon kriterlerinde ısıtma ihtiyacı için yıllık 15 kWh/m² sınırı veya 10 W/m² ısıtma yükü kriteri bulunuyor.
Yani mesele güçlü bir ısıtma sistemi kurup evi sürekli ısıtmak değil.
Mümkün olduğunca az ısı kaybetmek.
Biz kış aylarında evimizi genellikle 20°C civarında tutuyoruz.
Burada özellikle belirtmemiz gereken bir şey var:
Bizim için 20°C yeterince konforlu.
22°C veya 23°C'yi tercih eden başka bir kişi için aynı evin kullanım şekli elbette farklı olabilir.
Pasif Ev'in amacı herkesin aynı sıcaklıkta yaşamasını sağlamak değil; belirlenen konfor sıcaklığını mümkün olduğunca az enerjiyle koruyabilmek.
Nitekim Passive House hesaplamalarında konutlar için 20°C iç sıcaklık oldukça yaygın bir referans değerdir.
Dolayısıyla bizim için 20°C konforlu olduğu sürece ısı pompasını çalıştırma ihtiyacımız çok düşük oluyor.
Aslında hayır.
Burada "Pasif Ev ısınmıyor, kendi kendine sıcak kalıyor" gibi yanlış bir algı oluşmasını istemeyiz.
Evde sürekli bir ısı dengesi oluşuyor.
Gün içerisinde biz de evin ısı kaynaklarından biriyiz.
İki kişi evin içerisinde yaşadığımız için vücutlarımızdan ortama sürekli bir miktar ısı yayılıyor. Bunun yanında günlük yaşam sırasında kullandığımız cihazlar da ısı üretiyor.
Örneğin:
bunların tamamı enerji dengesinin bir parçası.
Passive House Institute da iç ısı kazançlarının insanlar ve ev içerisindeki cihazlardan oluştuğunu ve kış aylarında bu kazançların binanın ısıtılmasına katkı sağladığını belirtiyor.
Dolayısıyla bizim günlük yaşamımızın kendisi, evin sıcaklığının korunmasına küçük de olsa katkı sağlıyor.
Pasif Ev'de günlük hayatın ısı dengesi üzerindeki etkisini en kolay fark ettiğimiz şeylerden biri fırın.
Normal bir evde fırının ürettiği ısıyı belki hiç düşünmezsiniz.
Ama çok iyi yalıtılmış ve ısı kaybı düşük bir binada içeride üretilen her watt daha anlamlı hale geliyor.
Fırını açıyoruz.
Yemek pişiyor.
Fırının oluşturduğu ısının bir bölümü evin içerisinde kalıyor.
Sonuç olarak evin toplam ısı dengesine küçük bir katkı daha geliyor.
Bu, "Pasif Ev'de fırınla ısınıyoruz" anlamına gelmiyor.
Ama ısı kaybı çok düşük olduğu için günlük yaşamda ürettiğimiz küçük ısı kaynakları bile önem kazanıyor.
Zaten Pasif Ev konseptinin temel özelliklerinden biri de bu: güneş kazançları, insanların oluşturduğu ısı ve cihazların oluşturduğu iç ısı kazançları binanın enerji dengesinde dikkate alınıyor.
Bizim evimizde dikkat ettiğimiz bir başka nokta da sıcak su sistemi.
Kolektörlerde güneş enerjisiyle ısınan suyun ev içerisinde dolaşması da çevresine bir miktar ısı bırakıyor.
Bu tek başına bir ısıtma sistemi değil.
Fakat Pasif Ev'in mantığını anlamak açısından güzel bir örnek.
Çünkü burada amaç tek tek "şu kaynak evi ısıtıyor" demek değil.
Binaya giren veya bina içerisinde üretilen ısının mümkün olduğunca verimli kullanılması.
İyi yalıtılmış bir evde bu küçük katkılar daha uzun süre sistem içerisinde kalabiliyor.
Bizim için en ilginç deneyimlerden biri gerçekten bu.
Son iki kış boyunca ısı pompasını toplamda yaklaşık üç kez çalıştırdık.
Bunun sebebi evin hiçbir zaman ısıtılmaya ihtiyaç duymaması değil.
Asıl sebep, bizim 20°C civarındaki iç sıcaklığı konforlu bulmamız ve evin bu sıcaklığı koruyabilmesi.
Daha yüksek bir sıcaklık istediğimizde durum değişiyor.
Örneğin "Ben evde kışın kesinlikle 22°C istiyorum" derseniz, ısı pompasının daha sık devreye girmesi gayet normal.
Çünkü hedef sıcaklığı yükselttiğinizde binanın dış ortamla arasındaki sıcaklık farkı da artıyor ve buna bağlı olarak ısı kaybı artıyor.
Bu nedenle Pasif Ev'in düşük enerji tüketimi biraz da konfor beklentisiyle birlikte değerlendirilmesi gereken bir konu.
İki derece kulağa çok küçük bir fark gibi geliyor.
Ama bir binanın enerji dengesinde hedef sıcaklık önemli.
Örneğin dışarısı 5°C ise:
20°C iç sıcaklıkta sıcaklık farkı 15°C.
22°C'de ise 17°C.
Yani bina sürekli olarak dışarıyla daha büyük bir sıcaklık farkını korumaya çalışıyor.
Bu nedenle 22°C isteyen bir kişinin ısıtma sistemi bizim kullandığımızdan daha fazla çalışabilir.
Bu bir Pasif Ev'in başarısız olduğu anlamına gelmez.
Tam tersine, Pasif Ev'in amacı belirli bir konfor sıcaklığını düşük enerjiyle sağlayabilmektir.
Hangi sıcaklığın konforlu olduğu ise kişiden kişiye değişebilir.
Bizim deneyimimizde en önemli farklardan biri sadece termometrede gördüğümüz sıcaklık değil.
Yüzeylerin sıcaklığı da çok önemli.
İyi yalıtılmış bir Pasif Ev'de duvar, pencere ve diğer iç yüzeylerin sıcaklıkları birbirine daha yakın olduğu için insanın hissettiği ortam daha dengeli olabiliyor.
Bu nedenle "20°C" sadece termometredeki bir sayı değil.
İç yüzeylerin soğuk olmaması, cereyanın azalması ve sıcaklık dalgalanmalarının düşük olması da konfor hissini etkiliyor.
Passive House yaklaşımında da termal konfor yalnızca hava sıcaklığıyla değil, binanın genel termal davranışıyla birlikte ele alınıyor.
Geleneksel bir evde kışın şöyle bir döngü yaşanabilir:
Ev soğur → kalorifer açılır → ev ısınır → sistem kapanır → ev tekrar soğur.
Pasif Ev'de ise iyi yalıtılmış bina kabuğu ve düşük ısı kayıpları sayesinde bu dalgalanma çok daha sınırlı olabilir.
Bu yüzden bizim için Pasif Ev'in en güzel özelliklerinden biri sadece "az enerji harcamak" değil.
Evin sıcaklığının daha stabil olması.
Passive House binalarında yıl boyunca daha dengeli iç sıcaklıklar ve daha az sıcaklık dalgalanması hedefleniyor.
Kesinlikle hayır.
Bizim deneyimimizi başka bir Pasif Ev'e doğrudan uygulamak doğru olmaz.
Çünkü enerji tüketimi;
göre değişebilir.
Ayrıca Pasif Ev standardı zaten tek bir "ısıtma sistemi" tarif etmiyor. Önemli olan binanın enerji ihtiyacının ve konforunun doğru tasarlanması. PHPP de bu enerji dengesini hesaplamak ve tasarımı optimize etmek için kullanılıyor.
İki kışın sonunda bizim için Pasif Ev'de kışın özeti oldukça basit:
Evi sürekli ısıtmıyoruz.
Evde yaşıyoruz.
Yemek yapıyoruz.
Fırını kullanıyoruz.
Sıcak su kullanıyoruz.
Güneşten faydalanıyoruz.
Kolektörlerde ısınan suyu kullanıyoruz.
Ve bütün bunların oluşturduğu küçük ısı kazançları, çok iyi yalıtılmış ve hava sızdırmaz bir binada daha uzun süre korunuyor.
Biz 20°C civarında yaşamaktan rahatsız olmadığımız için ısı pompasını son iki kışta toplamda yalnızca yaklaşık üç kez çalıştırmamız gerekti.
Ama 22°C sizin için vazgeçilmez bir konfor sıcaklığıysa, muhtemelen ısı pompasını daha sık çalıştırmanız gerekecek.
Ve bu da aslında Pasif Ev'in güzel taraflarından birini gösteriyor:
Mesele hiç ısıtmamak değil.
Mesele, ihtiyaç duyduğunuz konforu mümkün olduğunca az enerji harcayarak sağlayabilmek.
Bizim evimizde kışın öğrendiğimiz en önemli şey ise şu oldu:
"İyi tasarlanmış bir evde ısıtma sisteminden önce, evin kendisi ısıyı korumayı öğreniyor."
Belki de Pasif Ev'i anlatmanın en güzel yolu bu.
